ابوریحان بیرونی (دانشمند)

محمد بن احمد بیرونی،از دانشمندان بزرگ ایران،در علوم حکمت و تاریخ و جغرافیا و نجوم و ریاضیات مقام شامخ داشته ،در سال 362 ه.در حوالی خوارزم متولد شده و از این جهت به بیرونی یعنی خارج خوارزم معروف شده،در دربار مأمون خوارزمشاه قرب و منزلت عظیم داشته،چند سال هم در دربار شمس المعالی قابوس بن وشمگیر به سر برده،در حدود سال 404 ه. به خوارزم مراجعت کرده،موقعی که سلطان محمود غزنوی خوارزم را گرفت در صدد قتل او برآمد و به شفاعت درباریان از کشتن وی درگذشت و او را در سال 408 ه. با خود به غزنه برد.در سفر محمود به هندوستان ابوریحان همراه او بود و در آنجا با حکماء و علماء هند معاشرت کردو زبان سانسکریت را آموخت و مواد لازمه برای تألیف کتاب خود موسوم به تحقیق ماللهند جمع آوری کرد.تألیفات بسیار در نجوم و هیئت و منطق و حکمت دارد.از جمبه تألیفات او قانون مسعودی است در نجوم و جغرافیا که به نام سلطان مسعود غزنوی نوشته،دیگر کتاب آثارالباقیه عن القرون الخالیه در تاریخ و آداب و عادات ملل و پاره ای مسایل ریاضی و نجومی که در حدود سال 390 ه. به نام شمس المعالی قابوس بن وشمگیر تألیف کرده،این کتاب را مستشرق معروف آلمانی زاخائو در سال 1878 م. در لیپزیک ترجمه و چاپ کرده و مقدمه ای بر آن نوشته است.دیگر کتاب «تحقیق ماللهند من مقولة مقبولة فی العقل اومر ذولة» درباره علوم و عقاید و آداب هندی ها که آن را هم پروفسور زاخائو ترجمه کرده و در لندن چاپ شده است.دیگر «التفهیم فی اوائل صناعة التنجیم» در علم هیئت و نجوم و هندسه،رساله ای هم در باب کتب رسالات محمد بن زکریای رازی نوشته، با ابوعلی سینا درباره مسایل علمی مناظره داشته و او نیز مانند ابن سینا در نزد دانشمندان مغرب شهرت دارد.درباره حرکت وضعی زمین و قوه جاذبه آن دلایل علمی آورده.می گویند وقتی کتاب قانون مسعودی را تصنیف کرد سلطان پیلواری سیم برای او جایزه فرستاد،ابوریحان آن مال را پس فرستاد و گفت من از آن بی نیازم زیرا عمری به قناعت گذرانیده ام و ترک آن سزاوار نیست.در سال 440 ه. در سن 78 سالگی در غزنه بدرود حیات گفت
تعداد دفعات بازدید: 521